Tringa Andrzej Węgrzynowicz

Nadzór przyrodniczy

Nadzór przyrodniczy jest skutecznym narzędziem pozwalającym na pogodzenie interesów inwestora z przepisami prawa dotyczącymi ochrony przyrody. Konieczność jego prowadzenia wynika z obecności chronionych gatunków zwierząt, roślin lub grzybów na terenie inwestycji. Przykładem może być budowa odcinka drogi, podczas której niszczony jest znaczny obszar naturalnego krajobrazu w wyniku wycinki drzew i krzewów, likwidacji oczek wodnych itp. Miejsca te są bardzo często siedliskiem chronionych gatunków zwierząt. Tymczasem zapisy prawne dotyczące ochrony przyrody (Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, Ustawa o ochronie zwierząt z dn. 21 sierpnia 1997) zakazują m.in. niszczenia siedlisk, miejsc rozrodu, miejsc odpoczynku, a nawet płoszenia zwierząt objętych ochroną gatunkową. Z tego powodu instytucje nadzorujące przestrzeganie przepisów dotyczących ochrony przyrody (Regionalne Dyrekcje Ochrony Środowiska) nakazują często prowadzenie nadzoru przyrodniczego w czasie trwania inwestycji.

Elementem nadzoru przyrodniczego może być:

  • inwentaryzacja chronionych gatunków zwierząt/roślin/grzybów,
  • ekspertyza dotycząca dostosowania harmonogramu oraz sposobu prowadzenia prac do wymogów związanych z ochroną środowiska,
  • kontrola skuteczności działań zaleconych przez instytucje zajmujące się ochroną przyrody na obszarze inwestycji,
  • kontrola miejsc stanowiących zagrożenie dla zwierząt (np. wykopy, rowy),
  • szkolenia dla pracowników w zakresie działań minimalizujących negatywny wpływ prac na chronione gatunki,
  • przenoszenie zwierząt (płazy, gady) poza teren inwestycji,
  • tworzenie zabezpieczeń zapobiegających śmiertelności zwierząt na terenie inwestycji (np. płotki dla płazów),
  • tworzenie raportów i sprawozdań z prowadzonego nadzoru,
  • przygotowywanie wniosków do RDOŚ,
  • zaprojektowanie kompensacji przyrodniczej.

Nadzór przyrodniczy może być prowadzony podczas następujących prac:

  • inwestycje liniowe (budowa dróg, torowisk),
  • wycinka drzew i krzewów pod inwestycje przemysłowe, handlowe itp.,
  • budowa i wyburzenia budynków,
  • remonty i docieplenia budynków,
  • prace melioracyjne, remonty urządzeń wodnych,
  • działania prywatne, np. wycinka drzew na posesji.

Czas trwania i zakres nadzoru jest zróżnicowany. W niektórych przypadkach działania z nim związane ograniczają się do jednorazowej inspekcji danego terenu, gdzie np. mają zostać wycięte drzewa pod inwestycje. Nierzadko jednak konieczne jest prowadzenie nadzoru przyrodniczego przez dłuższy czas, np. podczas trwania całej inwestycji. W takim wypadku może to być okres nawet kilku lat. Może być oparty na kontrolnych wizytach specjalistów od poszczególnych dziedzin (np. ornitologa, herpetologa itp.) odbywanych w pewnych odstępach czasu, jak również może mieć charakter ciągły, gdy teren inwestycji sprawdzany jest przez specjalistów każdego dnia. Takie sytuacje mają miejsce np. gdy Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska zaleci stałą kontrolę wykopów i rowów na obszarze inwestycji pod kątem wpadających do nich zwierząt objętych ochroną gatunkową (głównie płazów i gadów).